संस्कृतम्

जीवनस्य लक्ष्यमेव संस्कृतस्य वर्धनम्

Monthly Archives: April 2008

कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते शते।
निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः॥११॥
—लब्धप्रणाशं नाम चतुर्थे तन्त्रे प्रस्तावना-कथा वानरमकरवृत्तान्तः
brahmaghne ca surāpe ca caure bhagnavrate śate|
niṣkṛtirvihitā sadbhiḥ kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ||11||
—labdhapraṇāśaṁ nāma caturthe tantre prastāvanā-kathā vānaramakaravṛttāntaḥ
For the murderer of a brāhmaṇa, a person who has drunk wine, a thief or for one who has violated a solemn vow;
The learned have prescribed expiation; but for the ungrateful, there is no expiation.

Advertisements

गीतामाहात्म्यम्‌

There are a few versions of this māhātmyam that I could find (but not the complete one!). I found the meanings from a website. If someone can fill up the ślokās for which I have only given the meanings, I will be grateful!

गीता सुगीता कर्तव्या किमन्यैः शास्त्र-विस्तरैः
या स्वयं पद्मनाभस्य मुख-पद्माद्‌ विनिःसृता
gītā sugītā kartavyā kimanyaiḥ śāstra-vistaraiḥ
yā svayaṁ padmanābhasya mukha-padmād viniḥsṛtā

॥गीतामाहात्म्यम्‌॥
धरोवाच
भगवन्‌ परेमेशान भक्तिरव्यभिचारिणी।
प्रारब्धं भुज्यमानस्य कथं भवति हे प्रभो॥१॥
||gītāmāhātmyam||
dharovāca
bhagavan paremeśāna bhaktiravyabhicāriṇī|
prārabdhaṁ bhujyamānasya kathaṁ bhavati he prabho||1||
O Bhagavan! The Supreme Lord! How can unflinching devotion arise in him who is immersed in his Prarabdha Karmas (experiences and traits established during life), O Lord?

श्री विष्णुरुवाच
प्रारब्धं भुज्यमानो हि गीताभ्यासरतः सदा।
स मुक्तः स सुखी लोके कर्मणा नोपलिप्यते॥२॥
śrī viṣṇuruvāca
prārabdhaṁ bhujyamāno hi gītābhyāsarataḥ sadā|
sa muktaḥ sa sukhī loke karmaṇā nopalipyate||2||
Lord Vishnu says: Though engaged in the performance of worldy duties, one who is regular in the study of the Gita becomes free. He is the happy man in this world. he is not bound by Karma (‘action’ through cause and effect).

महापापादिपापानि गीताध्यानं करोति चेत्।
क्वचित्‌ स्पर्शं न कुर्वन्ति नलिनीदलमम्बुवत्॥३॥
mahāpāpādipāpāni gītādhyānaṁ karoti cet|
kvacit sparśaṁ na kurvanti nalinīdalamambuvat||3||
Just as the water stains not the lotus leaf, even so, sins do not taint him who is regular in the recitation of the Gita.

गीतायाः पुस्तकं यत्र यत्र पाठः प्रवर्तते।
तत्र सर्वाणि तीर्थाणि प्रयागादीनि तत्र वै॥४॥
gītāyāḥ pustakaṁ yatra yatra pāṭhaḥ pravartate|
tatra sarvāṇi tīrthāṇi prayāgādīni tatra vai||4||
All the sacred places of pilgrimage like Prayaga (at Allahabad, the sacred place of the confluence of rivers) and others, dwell in that place where the book, the Gita, is kept, and where the Gita is read.

सर्वे देवाश्च ऋषयो योगिनः पन्नगाश्च ये।
गोपाला गोपिका वाऽपि नारदोद्धवपार्षदैः।
sarve devāśca ṛṣayo yoginaḥ pannagāśca ye|
gopālā gopikā vā’pi nāradoddhavapārṣadaiḥ|
All the Gods, Sages, Yogins, Divine Serpents, Gopalas, Gopikas, Narada, Uddhava, and others dwell here.

सहायो जायते शीघ्रं यत्र गीता प्रवर्तते॥५॥
यत्र गीताविचारश्च पठनं पाठनं श्रुतम्।
तत्राहं निश्चितं पृथ्वि निवसामि सदैव हि॥६॥
sahāyo jāyate śīghraṁ yatra gītā pravartate||5||
yatra gītāvicāraśca paṭhanaṁ pāṭhanaṁ śrutam|
tatrāhaṁ niścitaṁ pṛthvi nivasāmi sadaiva hi||6||
Help comes quickly where the Gita is recited and, O Earth, I dwell at all times where the Gita is read, heard, taught and contemplated upon.

गीताश्रयेऽहं तिष्ठामि गीता मे चोत्तमं गृहम्।
गीताज्ञानमुपाश्रित्य त्रीँल्लोकान्‌ पालयाम्यहम्॥७॥
gītāśraye’haṁ tiṣṭhāmi gītā me cottamaṁ gṛham|
gītājñānamupāśritya trīllokān pālayāmyaham||7||
I reside in the Gita and the Gita is My best abode, I protect the three worlds with the knowledge of the Gita.

गीता मे परमा विद्या ब्रह्मरूपा न संशयः।
अर्धमात्राक्षरा नित्या स्वानिर्वाच्यपदात्मिका॥८॥
gītā me paramā vidyā brahmarūpā na saṁśayaḥ|
ardhamātrākṣarā nityā svānirvācyapadātmikā||8||
The Gita is My highest science, which is, without doubt, of the form of Brahman, the eternal, the Ardhamatra (‘half’ syllable; Pranava = Om) the ineffable splendour of the Self.

चिदानन्देन कृष्णेन प्रोक्ता स्वमुखतोऽर्जुनम्।
वेदत्रयी परानन्दा तत्त्वार्थज्ञानसंयुता॥९॥
cidānandena kṛṣṇena proktā svamukhato’rjunam|
vedatrayī parānandā tattvārthajñānasaṁyutā||9||
It was spoken by the blessed Krishna, the all-knowing, with His own mouth to Arjuna. It contains the essence of the three Vedas, the knowledge of the Reality. It is full of supreme bliss.

योऽष्टादशजपो नित्यं नरो निश्चलमानसः।
ज्ञानसिद्धिं स लभते ततो याति परं पदम्॥१०॥
yo’ṣṭādaśajapo nityaṁ naro niścalamānasaḥ|
jñānasiddhiṁ sa labhate tato yāti paraṁ padam||10||
He who recites the eighteen chapters of the Gita daily, with a pure and unshaken mind, attains perfection in knowledge and reaches the highest state or supreme goal.

पाठेऽसमर्थः सम्पूर्णे ततोऽर्धं पाठमाचरेत्‌।।
तदा गोदानजं पुण्यं लभते नात्र संशयः॥११॥
pāṭhe’samarthaḥ sampūrṇe tato’rdhaṁ pāṭhamācaret| |
tadā godānajaṁ puṇyaṁ labhate nātra saṁśayaḥ||11||
If a complete reading is not possible, even if only half of it is read, he attains the benefit of giving a cow as a gift. There is no doubt about this.

त्रिभागं पठमानस्तु गङ्गास्नानफलं लभेत्।
षडंशं जपमानस्तु सोमयागफलं लभेत्॥१२॥
tribhāgaṁ paṭhamānastu gaṅgāsnānaphalaṁ labhet|
ṣaḍaṁśaṁ japamānastu somayāgaphalaṁ labhet||12||
He who recites one-third of it achieves the merit of a bath in the sacred Ganga, and who recites one-sixth of it attains the merit of performing a Soma sacrifice.

एकाध्यायं तु यो नित्यं पठते भक्तिसंयुतः।
रुद्रलोकमवाप्नोति गणो भूत्वा वसेच्चिरम्॥१३॥
ekādhyāyaṁ tu yo nityaṁ paṭhate bhaktisaṁyutaḥ|
rudralokamavāpnoti gaṇo bhūtvā vasecciram||13||
That person who reads one chapter with great devotion attains the world of Rudra, and having become a Gana (Siva’s attendants), lives there for many years.

अध्यायं श्लोकपादं वा नित्यं यः पठते नरः।
स याति नरतां यावन्मन्वन्तरं वसुन्धरे॥१४॥
adhyāyaṁ ślokapādaṁ vā nityaṁ yaḥ paṭhate naraḥ|
sa yāti naratāṁ yāvanmanvantaraṁ vasundhare||14||
If one reads a chapter or even a part of a verse daily, he, O Earth, retains a human body till the end of a Manvantara (308,448,000 years).

गीतायाः श्लोकदशकं सप्त पञ्च चतुष्टयम्।
द्वौ त्रीनेकं तदर्धं वा श्लोकानां यः पठेन्नरः॥१५॥
चन्द्रलोकमवाप्नोति वर्षाणामयुतं ध्रुवम्।
गीतापाठसमायुक्तो मृतो मानुषतां व्रजेत्॥१६॥
gītāyāḥ ślokadaśakaṁ sapta pañca catuṣṭayam|
dvau trīnekaṁ tadardhaṁ vā ślokānāṁ yaḥ paṭhennaraḥ||15||
candralokamavāpnoti varṣāṇāmayutaṁ dhruvam|
gītāpāṭhasamāyukto mṛto mānuṣatāṁ vrajet||16||
He who repeats ten, seven, five, four, three, two verses or even one or half of a verse, attains the region of the moon and lives there for 10,000 years. Accustomed to the daily study of the Gita, a person, after death, is born again as a human being.

गीताभ्यासं पुनः कृत्वा लभते मुक्तिमुत्तमाम्।
गीतेत्युच्चारसंयुक्तो म्रियमाणो गतिं लभेत्॥१७॥
gītābhyāsaṁ punaḥ kṛtvā labhate muktimuttamām|
gītetyuccārasaṁyukto mriyamāṇo gatiṁ labhet||17||
By repeated study of the Gita, one attains the highest liberation. Uttering “Gita” at the time of death, he attains the Goal of Life.

गीतार्थश्रवणासक्तो महापापयुतोऽपि वा।
वैकुण्ठं समवाप्नोति विष्णुना सह मोदते॥१८॥
gītārthaśravaṇāsakto mahāpāpayuto’pi vā|
vaikuṇṭhaṁ samavāpnoti viṣṇunā saha modate||18||
Though full of sins, one who is ever intent on hearing the meaning of the Gita, goes to the kingdom of God and rejoices with Lord Vishnu.

गीतार्थं ध्यायते नित्यं कृत्वा कर्माणि भूरिशः।
जीवन्मुक्तः स विज्ञेयो देहान्ते परमं पदम्॥१९॥
gītārthaṁ dhyāyate nityaṁ kṛtvā karmāṇi bhūriśaḥ|
jīvanmuktaḥ sa vijñeyo dehānte paramaṁ padam||19||
He who meditates on the meaning of the Gita, having performed a great number of good actions, attains the supreme Goal after death. Such a man should be known as a Jivanmukta.

मल-निर्मोचनं पुंसां जल-स्नानं दिने दिने।
सकृद्-गीताम्भसि स्नानं संसार-मल-नाशनम्॥
mala-nirmocanaṁ puṁsāṁ jala-snānaṁ dine dine|
sakṛd-gītāmbhasi snānaṁ saṁsāra-mala-nāśanam||
A daily bath in water cleanses people of their bodily dirt; a bath taken once in the waters of the Gita cleanses them of the dirt of Samsara.

गीतामाश्रित्य बहवो भूभुजो जनकादयः।
निर्धूतकल्मषा लोके गीतायाताः परं पदम्॥२०॥
gītāmāśritya bahavo bhūbhujo janakādayaḥ|
nirdhūtakalmaṣā loke gītāyātāḥ paraṁ padam||20||
In this world, taking refuge in the Gita many kings like Janaka and others have reached the highest state or goal, purified of all sins. It is so sung.

Those who hear or read day and night the scripture Gita should not be regarded as human beings; they are verily gods.

All sins whether committed knowingly or unknowingly, through senses or otherwise, get destroyed instantaneously by a constant study of the Gita.

Fie on the learning, conduct, observances, activity, austerity and renown of that person who has not studied the Gita; he is lowly indeed.

He who wishes to cross the fearful ocean of Samsara reaches its other shore easily by mounting on the boat of the Gita.

गीतायाः पठनं कृत्वा माहात्म्यं नैव यः पठेत्।
वृथा पाठो भवेत्तस्य श्रम एव ह्युदाहृतः॥२१॥
gītāyāḥ paṭhanaṁ kṛtvā māhātmyaṁ naiva yaḥ paṭhet|
vṛthā pāṭho bhavettasya śrama eva hyudāhṛtaḥ||21||
He who fails to read this Gita Mahatmyam (Glory of the Gita), after having read the Gita, loses the benefit thereby, and the effort alone remains.

एतन्माहात्म्यसंयुक्तं गीताभ्यासं करोति यः।
स तत्‌ फलमवाप्नोति दुर्लभां गतिमाप्नुयात्॥२२॥
etanmāhātmyasaṁyuktaṁ gītābhyāsaṁ karoti yaḥ|
sa tat phalamavāpnoti durlabhāṁ gatimāpnuyāt||22||
One who studies the Gita, together with this Gita Mahatmyam, attains the fruit mentioned above and reaches the state which is otherwise very difficult to be attained.

सूत उवाच
माहात्म्यमेतद्गीताया मया प्रोक्तं सनातनम्।
गीतान्ते च पठेद्यस्तु यदुक्तं तत्फलं लभेत्॥२३॥
sūta uvāca
māhātmyametadgītāyā mayā proktaṁ sanātanam|
gītānte ca paṭhedyastu yaduktaṁ tatphalaṁ labhet||23||
This greatness or Gita Mahatmyam is eternal, as narrated by me, should be read at the end of the study of the Gita and the fruits mentioned there will be obtained.
॥इति श्रीवाराहपुराणे श्रीगीतामाहात्म्यं सम्पूर्णम्‌॥
||iti śrīvārāhapurāṇe śrīgītāmāhātmyaṁ sampūrṇam||
Thus ends the Gita Mahatmyam, contained in the Varaha Purana.

सङ्क्षेपरामायणम्‌

Happy Rāmanavami! The prathama sarga of Rāmāyaṇam summarises it in entirety, as a conversation between Devarṣi Nāradā and Ādikavi Vālmīki:

॥सङ्क्षेपरामायणम्‌॥
||saṅkṣeparāmāyaṇam||

तपस्स्वाध्यायनिरतं तपस्वी वाग्विदां वरम्।
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवम्॥१॥
tapassvādhyāyanirataṁ tapasvī vāgvidāṁ varam|
nāradaṁ paripapraccha vālmīkirmunipuṅgavam||1||

को न्वस्मिन्‌ साम्प्रतं लोके गुणवान्‌ कश्च वीर्यवान्।
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवाक्यो दृढव्रतः॥२॥
ko nvasmin sāmprataṁ loke guṇavān kaśca vīryavān|
dharmajñaśca kṛtajñaśca satyavākyo dṛḍhavrataḥ||2||

चारित्रेण च को युक्तः सर्वभूतेषु को हितः।
विद्वान्‌ कः कः समर्थश्च कश्चैकप्रियदर्शनः॥३॥
cāritreṇa ca ko yuktaḥ sarvabhūteṣu ko hitaḥ|
vidvān kaḥ kaḥ samarthaśca kaścaikapriyadarśanaḥ||3||

आत्मवान्‌ को जितक्रोधो मतिमान्‌ कोऽनसूयकः।
कस्य बिभ्यति देवाश्च जातरोषस्य संयुगे॥४॥
ātmavān ko jitakrodho matimān ko’nasūyakaḥ|
kasya bibhyati devāśca jātaroṣasya saṁyuge||4||

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे।
महर्षे त्वं समर्थोऽसि ज्ञातुमेवंविधं नरम्॥५॥
etadicchāmyahaṁ śrotuṁ paraṁ kautūhalaṁ hi me|
maharṣe tvaṁ samartho’si jñātumevaṁvidhaṁ naram||5||

श्रुत्वा चैतत्त्रिलोकज्ञो वाल्मीकेर्नारदो वचः।
श्रूयतामिति च्ऽऽमन्त्र्य प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत्॥६॥
śrutvā caitattrilokajño vālmīkernārado vacaḥ|
śrūyatāmiti c”mantrya prahṛṣṭo vākyamabravīt||6||

बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणाः।
मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तः श्रूयतां नरः॥७॥
bahavo durlabhāścaiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ|
mune vakṣyāmyahaṁ buddhvā tairyuktaḥ śrūyatāṁ naraḥ||7||

इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो नाम जनैः श्रुतः।
नियतात्मा महावीर्यो द्युतिमान्‌ धृतिमान्‌ वशी॥८॥
ikṣvākuvaṁśaprabhavo rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ|
niyatātmā mahāvīryo dyutimān dhṛtimān vaśī||8||

बुद्धिमान्‌ नीतिमान्‌ वाग्मी श्रीमान्‌ शत्रुनिबर्हणः।
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवो महाहनुः॥९॥
buddhimān nītimān vāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ|
vipulāṁso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ||9||

महोरस्को महेष्वासो गूढजत्रुररिन्दमः।
आजानुबाहुः सुशिराः सुललाटः सुविक्रमः॥१०॥
mahorasko maheṣvāso gūḍhajatrurarindamaḥ|
ājānubāhuḥ suśirāḥ sulalāṭaḥ suvikramaḥ||10||

समः समविभक्ताङ्गः स्निग्धवर्णः प्रतापवान्।
पीनवक्षा विशालाक्षो लक्ष्मीवान्‌ शुभलक्षणः॥११॥
samaḥ samavibhaktāṅgaḥ snigdhavarṇaḥ pratāpavān|
pīnavakṣā viśālākṣo lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ||11||

धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च प्रजानां च हिते रतः।
यशस्वी ज्ञानसम्पन्नः शुचिर्वश्यः समाधिमान्॥१२॥
dharmajñaḥ satyasandhaśca prajānāṁ ca hite rataḥ|
yaśasvī jñānasampannaḥ śucirvaśyaḥ samādhimān||12||

प्रजापतिसमः श्रीमान्‌ धाता रिपुनिषूदनः।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य परिरक्षिता॥१३॥
prajāpatisamaḥ śrīmān dhātā ripuniṣūdanaḥ|
rakṣitā jīvalokasya dharmasya parirakṣitā||13||

रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता॥
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो धनुर्वेदे च निष्ठितः॥१४॥
rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā||
vedavedāṅgatattvajño dhanurvede ca niṣṭhitaḥ||14||

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो स्मृतिमान्‌ प्रतिभानवान्।
सर्वलोकप्रियः साधुरदीनात्मा विचक्षणः॥१५॥
sarvaśāstrārthatattvajño smṛtimān pratibhānavān|
sarvalokapriyaḥ sādhuradīnātmā vicakṣaṇaḥ||15||

सर्वदाऽभिगतः सद्भिः समुद्र इव सिन्धुभिः।
आर्यः सर्वसमश्चैव सदैकप्रियदर्शनः॥१६॥
sarvadā’bhigataḥ sadbhiḥ samudra iva sindhubhiḥ|
āryaḥ sarvasamaścaiva sadaikapriyadarśanaḥ||16||

स च सर्वगुणोपेतः कौसल्यानन्दवर्धनः।
समुद्र इव गाम्भीर्ये धैर्येण हिमवानिव॥१७॥
sa ca sarvaguṇopetaḥ kausalyānandavardhanaḥ|
samudra iva gāmbhīrye dhairyeṇa himavāniva||17||

विष्णुना सदृशो वीर्ये सोमवत्‌ प्रियदर्शनः।
कालाग्निसदृशः क्रोधे क्षमया पृथिवीसमः॥१८॥
viṣṇunā sadṛśo vīrye somavat priyadarśanaḥ|
kālāgnisadṛśaḥ krodhe kṣamayā pṛthivīsamaḥ||18||

धनदेनसमस्त्यागे सत्ये धर्म इवापरः।
तमेवङ्गुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम्॥१९॥
dhanadenasamastyāge satye dharma ivāparaḥ|
tamevaṅguṇasampannaṁ rāmaṁ satyaparākramam||19||

ज्येष्ठं श्रेष्ठगुणैर्युक्तं प्रियं दशरथः सुतम्।
प्रकृतीनां हितैर्युक्तं प्रकृतिप्रियकाम्यया॥२०॥
jyeṣṭhaṁ śreṣṭhaguṇairyuktaṁ priyaṁ daśarathaḥ sutam|
prakṛtīnāṁ hitairyuktaṁ prakṛtipriyakāmyayā||20||

यौवराज्येन संयोक्तुम्‌ ऐच्छत्‌ प्रीत्या महीपतिः।
तस्याभिषेकसम्भारान्‌ दृष्ट्वा भार्याऽथ कैकयी॥२१॥
yauvarājyena saṁyoktum aicchat prītyā mahīpatiḥ|
tasyābhiṣekasambhārān dṛṣṭvā bhāryā’tha kaikayī||21||

पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत।
विवासनं च रामस्य भरतस्याभिषेचनम्॥२२॥
pūrvaṁ dattavarā devī varamenamayācata|
vivāsanaṁ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam||22||

स सत्यवचनाद्राजा धर्मपाशेन संयतः।
विवासयामास सुतं रामं दशरथः प्रियम्॥२३॥
sa satyavacanādrājā dharmapāśena saṁyataḥ|
vivāsayāmāsa sutaṁ rāmaṁ daśarathaḥ priyam||23||

स जगाम वनं वीरः प्रतिज्ञामनुपालयन्।
पितुर्वचननिर्देशात्‌ कैकेय्याः प्रियकारणात्॥२४॥
sa jagāma vanaṁ vīraḥ pratijñāmanupālayan|
piturvacananirdeśāt kaikeyyāḥ priyakāraṇāt||24||

तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह।
स्नेहाद्विनयसम्पन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः॥२५॥
taṁ vrajantaṁ priyo bhrātā lakṣmaṇo’nujagāma ha|
snehādvinayasampannaḥ sumitrānandavardhanaḥ||25||

भ्रातरं दयितो भ्रातुः सौभ्रात्रमनुदर्शयन्।
रामस्य दयिता भार्या नित्यं प्राणसमाहिता॥२६॥
bhrātaraṁ dayito bhrātuḥ saubhrātramanudarśayan|
rāmasya dayitā bhāryā nityaṁ prāṇasamāhitā||26||

जनकस्य कुले जाता देवमायेव निर्मिता।
सर्वलक्षणसम्पन्ना नारीणामुत्तमा वधूः॥२७॥
janakasya kule jātā devamāyeva nirmitā|
sarvalakṣaṇasampannā nārīṇāmuttamā vadhūḥ||27||

सीताप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा।
पौरैरनुगतो दूरं पित्रा दशरथेन च॥२८॥
sītāpyanugatā rāmaṁ śaśinaṁ rohiṇī yathā|
paurairanugato dūraṁ pitrā daśarathena ca||28||

शृङ्गवेरपुरे सूतं गङ्गाकूले व्यसर्जयत्।
गुहमासाद्य धर्मात्मा निषादाधिपतिं प्रियम्॥२९॥
śṛṅgaverapure sūtaṁ gaṅgākūle vyasarjayat|
guhamāsādya dharmātmā niṣādādhipatiṁ priyam||29||

गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया।
ते वनेन वनं गत्वा नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः॥३०॥
guhena sahito rāmo lakṣmaṇena ca sītayā|
te vanena vanaṁ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ||30||

चित्रकूटमनुप्राप्य भरद्वाजस्य शासनात्।
रम्यमावसथं कृत्वा रममाणा वने त्रयः॥३१॥
citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt|
ramyamāvasathaṁ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ||31||

देवगन्धर्वसङ्काशास्तत्र ते न्यवसन्‌ सुखम्।
चित्रकूटं गते रामे पुत्रशोकातुरस्तथा॥३२॥
devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasan sukham|
citrakūṭaṁ gate rāme putraśokāturastathā||32||

राजा दशरथः स्वर्गं जगाम विलपन्‌ सुतम्।
मृते तु तस्मिन्‌ भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः॥३३॥
rājā daśarathaḥ svargaṁ jagāma vilapan sutam|
mṛte tu tasmin bharato vasiṣṭhapramukhairdvijaiḥ||33||

नियुज्यमानो राज्याय नैच्छद्राज्यं महाबलः।
स जगाम वनं वीरो रामपादप्रसादकः॥३४॥
niyujyamāno rājyāya naicchadrājyaṁ mahābalaḥ|
sa jagāma vanaṁ vīro rāmapādaprasādakaḥ||34||

गत्वा तु स महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम्।
अयाचत्‌ भ्रातरं रामम्‌ आर्यभावपुरस्कृतः॥३५॥
gatvā tu sa mahātmānaṁ rāmaṁ satyaparākramam|
ayācat bhrātaraṁ rāmam āryabhāvapuraskṛtaḥ||35||

त्वमेव राजा धर्मज्ञ इति रामं वचोऽब्रवीत्।
रामोऽपि परमोदारः सुमुखः सुमहायशाः॥३६॥
tvameva rājā dharmajña iti rāmaṁ vaco’bravīt|
rāmo’pi paramodāraḥ sumukhaḥ sumahāyaśāḥ||36||

न चेच्छत्‌ पितुरादेशात्‌ राज्यं रामो महाबलः।
पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्त्वा पुनः पुनः॥३७॥
na cecchat piturādeśāt rājyaṁ rāmo mahābalaḥ|
pāduke cāsya rājyāya nyāsaṁ dattvā punaḥ punaḥ||37||

निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः।
स काममनवाप्यैव रामपादावुपस्पृशन्॥३८॥
nivartayāmāsa tato bharataṁ bharatāgrajaḥ|
sa kāmamanavāpyaiva rāmapādāvupaspṛśan||38||

नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं रामागमनकाङ्क्षया।
गते तु भरते श्रीमान्‌ सत्यसन्धो जितेन्द्रियः॥३९॥
nandigrāme’karodrājyaṁ rāmāgamanakāṅkṣayā|
gate tu bharate śrīmān satyasandho jitendriyaḥ||39||

रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च।
तत्र्ऽऽगमनमेकाग्रे दण्डकान्‌ प्रविवेश ह॥४०॥
rāmastu punarālakṣya nāgarasya janasya ca|
tatr”gamanamekāgre daṇḍakān praviveśa ha||40||

प्रविश्य तु महारण्यं रामो राजीवलोचनः।
विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं ददर्श ह॥४१॥
praviśya tu mahāraṇyaṁ rāmo rājīvalocanaḥ|
virādhaṁ rākṣasaṁ hatvā śarabhaṅgaṁ dadarśa ha||41||

सुतीक्ष्णं चाप्यगस्त्यं च अगस्त्यभ्रातरं तथा।
अगस्त्यवचनाच्चैव जग्राहैन्द्रं शरासनम्॥४२॥
sutīkṣṇaṁ cāpyagastyaṁ ca agastyabhrātaraṁ tathā|
agastyavacanāccaiva jagrāhaindraṁ śarāsanam||42||

खड्गं च परमप्रीतस्तूणी चाक्षयसायकौ।
वसतस्तस्य रामस्य वने वनचरैः सह॥४३॥
khaḍgaṁ ca paramaprītastūṇī cākṣayasāyakau|
vasatastasya rāmasya vane vanacaraiḥ saha||43||

ऋषयोऽभ्यागमन्‌ सर्वे वधायासुररक्षसाम्।
स तेषां प्रति शुश्राव राक्षसानां तथा वने॥४४॥
ṛṣayo’bhyāgaman sarve vadhāyāsurarakṣasām|
sa teṣāṁ prati śuśrāva rākṣasānāṁ tathā vane||44||

प्रतिज्ञातश्च रामेण वधस्संयति रक्षसाम्।
ऋषीणामग्निकल्पानां दण्डकारण्यवासिनाम्॥४५॥
pratijñātaśca rāmeṇa vadhassaṁyati rakṣasām|
ṛṣīṇāmagnikalpānāṁ daṇḍakāraṇyavāsinām||45||

तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी।
विरूपिता शूर्पणखा राक्षसी कामरूपिणी॥४६॥
tena tatraiva vasatā janasthānanivāsinī|
virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī||46||

ततः शूर्पणखावाक्यादुद्युक्तान्‌ सर्वराक्षसान्।
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम्॥४७॥
tataḥ śūrpaṇakhāvākyādudyuktān sarvarākṣasān|
kharaṁ triśirasaṁ caiva dūṣaṇaṁ caiva rākṣasam||47||

निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान्।
वने तस्मिन्‌ निवसता जनस्थाननिवासिनाम्॥४८॥
nijaghāna raṇe rāmasteṣāṁ caiva padānugān|
vane tasmin nivasatā janasthānanivāsinām||48||

रक्षसां निहतान्यासन्‌ सहस्राणि चतुर्दश।
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्छितः॥४९॥
rakṣasāṁ nihatānyāsan sahasrāṇi caturdaśa|
tato jñātivadhaṁ śrutvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ||49||

सहायं वरयामास मारीचं नाम राक्षसं।
वार्यमाणस्सुबहुशो मारीचेन स रावणः॥५०॥
sahāyaṁ varayāmāsa mārīcaṁ nāma rākṣasaṁ|
vāryamāṇassubahuśo mārīcena sa rāvaṇaḥ||50||

न विरोधो बलवता क्षमो रावण तेन ते।
अनादृत्य तु तद्वाक्यं रावणः कालचोदितः॥५१॥
na virodho balavatā kṣamo rāvaṇa tena te|
anādṛtya tu tadvākyaṁ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ||51||

जगाम सहमारीचस्तस्य्ऽऽश्रमपदं तदा।
तेन मायाविना दूरमपवाह्य नृपात्मजौ॥५२॥
jagāma sahamārīcastasy”śramapadaṁ tadā|
tena māyāvinā dūramapavāhya nṛpātmajau||52||

जहार भार्यां रामस्य गृध्रं हत्वा जटायुषम्‌॥
गृध्रं च निहतं दृष्ट्वा हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम्॥५३॥
jahāra bhāryāṁ rāmasya gṛdhraṁ hatvā jaṭāyuṣam||
gṛdhraṁ ca nihataṁ dṛṣṭvā hṛtāṁ śrutvā ca maithilīm||53||

राघवः शोकसन्तप्तो विललाप्ऽऽकुलेन्द्रियः।
ततस्तेनैव शोकेन गृध्रं दग्ध्वा जटायुषम्॥५४॥
rāghavaḥ śokasantapto vilalāp”kulendriyaḥ|
tatastenaiva śokena gṛdhraṁ dagdhvā jaṭāyuṣam||54||

मार्गमाणो वने सीतां राक्षसं सन्ददर्श ह।
कबन्धं नाम रूपेण विकृतं घोरदर्शनम्॥५५॥
mārgamāṇo vane sītāṁ rākṣasaṁ sandadarśa ha|
kabandhaṁ nāma rūpeṇa vikṛtaṁ ghoradarśanam||55||

तं निहत्य महाबाहुर्ददाह स्वर्गतश्च सः।
स चास्य कथयामास शबरीं धर्मचारिणीम्॥५६॥
taṁ nihatya mahābāhurdadāha svargataśca saḥ|
sa cāsya kathayāmāsa śabarīṁ dharmacāriṇīm||56||

श्रमणीं धर्मनिपुणाम्‌ अभिगच्छेति राघव।
सोऽभ्यगच्छन्‌ महातेजाः शबरीं शत्रुसूदनः॥५७॥
śramaṇīṁ dharmanipuṇām abhigaccheti rāghava|
so’bhyagacchan mahātejāḥ śabarīṁ śatrusūdanaḥ||57||

शबर्या पूजितः सम्यग्रामो दशरथात्मजः।
पम्पातीरे हनुमता सङ्गतो वानरेण ह॥५८॥
śabaryā pūjitaḥ samyagrāmo daśarathātmajaḥ|
pampātīre hanumatā saṅgato vānareṇa ha||58||

हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः।
सुग्रीवाय च तत्सर्वं शंसद्रामो महाबलः॥५९॥
hanumadvacanāccaiva sugrīveṇa samāgataḥ|
sugrīvāya ca tatsarvaṁ śaṁsadrāmo mahābalaḥ||59||

आदितस्तत्‌ यथा वृत्तं सीतायाश्च विशेषतः।
सुग्रीवश्चापि तत्सर्वं श्रुत्वा रामस्य वानरः॥६०॥
āditastat yathā vṛttaṁ sītāyāśca viśeṣataḥ|
sugrīvaścāpi tatsarvaṁ śrutvā rāmasya vānaraḥ||60||

चकार सख्यं रामेण प्रीतश्चैवाग्निसाक्षिकम्।
ततो वानरराजेन वैरानुकथनं प्रति॥६१॥
cakāra sakhyaṁ rāmeṇa prītaścaivāgnisākṣikam|
tato vānararājena vairānukathanaṁ prati||61||

रामाय्ऽऽवेदितं सर्वं प्रणयाद्दुःखितेन च।
प्रतिज्ञातं च रामेण तदा वालिवधं प्रति॥६२॥
rāmāy”veditaṁ sarvaṁ praṇayādduḥkhitena ca|
pratijñātaṁ ca rāmeṇa tadā vālivadhaṁ prati||62||

वालिनश्च बलं तत्र कथयामास वानरः।
सुग्रीवः शङ्कितश्चासीन्नित्यं वीर्येण राघवे॥६३॥
vālinaśca balaṁ tatra kathayāmāsa vānaraḥ|
sugrīvaḥ śaṅkitaścāsīnnityaṁ vīryeṇa rāghave||63||

राघवः प्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम्।
दर्शयामास सुग्रीवः महापर्वतसन्निभम्॥६४॥
rāghavaḥ pratyayārthaṁ tu dundubheḥ kāyamuttamam|
darśayāmāsa sugrīvaḥ mahāparvatasannibham||64||

उत्स्मयित्वा महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्ति महाबलः।
पादाङ्गुष्ठेन चिक्षेप सम्पूर्णं दशयोजनम्॥६५॥
utsmayitvā mahābāhuḥ prekṣya cāsti mahābalaḥ|
pādāṅguṣṭhena cikṣepa sampūrṇaṁ daśayojanam||65||

बिभेद च पुनः सालान्‌ सप्तैकेन महेषुणा।
गिरिं रसातलं चैव जनयन्‌ प्रत्ययं तदा॥६६॥
bibheda ca punaḥ sālān saptaikena maheṣuṇā|
giriṁ rasātalaṁ caiva janayan pratyayaṁ tadā||66||

ततः प्रीतमनास्तेन विश्वस्तः स महाकपिः।
किष्किन्धां रामसहितो जगाम च गुहां तदा॥६७॥
tataḥ prītamanāstena viśvastaḥ sa mahākapiḥ|
kiṣkindhāṁ rāmasahito jagāma ca guhāṁ tadā||67||

ततोऽगर्जद्धरिवरः सुग्रीवो हेमपिङ्गलः।
तेन नादेन महता निर्जगाम हरीश्वरः॥६८॥
tato’garjaddharivaraḥ sugrīvo hemapiṅgalaḥ|
tena nādena mahatā nirjagāma harīśvaraḥ||68||

अनुमान्य तदा तारां सुग्रीवेण समागतः।
निजघान च तत्रैनं शरेणैकेन राघवः॥६९॥
anumānya tadā tārāṁ sugrīveṇa samāgataḥ|
nijaghāna ca tatrainaṁ śareṇaikena rāghavaḥ||69||

ततः सुग्रीववचनाद्धत्वा वालिनमाहवे।
सुग्रीवमेव तद्राज्ये राघवः प्रत्यपादयत्॥७०॥
tataḥ sugrīvavacanāddhatvā vālinamāhave|
sugrīvameva tadrājye rāghavaḥ pratyapādayat||70||

स च सर्वान्‌ समानीय वानरान्‌ वानरर्षभः।
दिशः प्रस्थापयामास दिदृक्षुर्जनकात्मजाम्॥७१॥
sa ca sarvān samānīya vānarān vānararṣabhaḥ|
diśaḥ prasthāpayāmāsa didṛkṣurjanakātmajām||71||

ततो गृध्रस्य वचनात्सम्पातेर्हनुमान्‌ बली।
शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम्॥७२॥
tato gṛdhrasya vacanātsampāterhanumān balī|
śatayojanavistīrṇaṁ pupluve lavaṇārṇavam||72||

तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम्।
ददर्श सीतां ध्यायन्तीमशोकवनिकां गताम्॥७३॥
tatra laṅkāṁ samāsādya purīṁ rāvaṇapālitām|
dadarśa sītāṁ dhyāyantīmaśokavanikāṁ gatām||73||

निवेदयित्वाऽभिज्ञानं प्रवृत्तिं च निवेद्य च।
समाश्वास्य च वैदेहीं मर्दयामास तोरणम्॥७४॥
nivedayitvā’bhijñānaṁ pravṛttiṁ ca nivedya ca|
samāśvāsya ca vaidehīṁ mardayāmāsa toraṇam||74||

पञ्च सेनाग्रगान्‌ हत्वा सप्त मन्त्रिसुतानपि।
शूरमक्षं च निष्पिष्य ग्रहणं समुपागमत्॥७५॥
pañca senāgragān hatvā sapta mantrisutānapi|
śūramakṣaṁ ca niṣpiṣya grahaṇaṁ samupāgamat||75||

अस्त्रेणोन्मुहमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद्वरात्।
मर्षयन्‌ राक्षसान्‌ वीरो यन्त्रिणस्तान्‌ यदृच्छया॥७६॥
astreṇonmuhamātmānaṁ jñātvā paitāmahādvarāt|
marṣayan rākṣasān vīro yantriṇastān yadṛcchayā||76||

ततो दग्ध्वा पुरीं लङ्काम्‌ ऋते सीतां च मैथिलीम्।
रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्‌ महाकपिः॥७७॥
tato dagdhvā purīṁ laṅkām ṛte sītāṁ ca maithilīm|
rāmāya priyamākhyātuṁ punarāyān mahākapiḥ||77||

सोऽभिगम्य महात्मानं कृत्वा रामं प्रदक्षिणम्।
न्यवेदयदमेयात्मा दृष्टा सीतेति तत्त्वतः॥७८॥
so’bhigamya mahātmānaṁ kṛtvā rāmaṁ pradakṣiṇam|
nyavedayadameyātmā dṛṣṭā sīteti tattvataḥ||78||

ततः सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः।
समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसन्निभैः॥७९॥
tataḥ sugrīvasahito gatvā tīraṁ mahodadheḥ|
samudraṁ kṣobhayāmāsa śarairādityasannibhaiḥ||79||

दर्शयामास च्ऽऽत्मानं समुद्रः सरितां पतिः।
समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत्॥८०॥
darśayāmāsa c”tmānaṁ samudraḥ saritāṁ patiḥ|
samudravacanāccaiva nalaṁ setumakārayat||80||

तेन गत्वा पुरीं लङ्कां हत्वा रावणमाहवे।
रामस्सीतामनुप्राप्य परां व्रीडामुपागमत्॥८१॥
tena gatvā purīṁ laṅkāṁ hatvā rāvaṇamāhave|
rāmassītāmanuprāpya parāṁ vrīḍāmupāgamat||81||

तामुवाच ततो रामः परुषं जनसंसदि।
अमृष्यमाणा सा सीता विवेश ज्वलनं सती॥८२॥
tāmuvāca tato rāmaḥ paruṣaṁ janasaṁsadi|
amṛṣyamāṇā sā sītā viveśa jvalanaṁ satī||82||

ततोऽग्निवचनात्‌ सीतां ज्ञात्वा विगतकल्मषाम्।
कर्मणा तेन महता त्रैलोक्यं सचराचरम्॥८३॥
tato’gnivacanāt sītāṁ jñātvā vigatakalmaṣām|
karmaṇā tena mahatā trailokyaṁ sacarācaram||83||

सदेवर्षिगणं तुष्टं राघवस्य महात्मनः।
बभौ रामस्सम्प्रहृष्टः पूजितस्सर्वदेवतैः॥८४॥
sadevarṣigaṇaṁ tuṣṭaṁ rāghavasya mahātmanaḥ|
babhau rāmassamprahṛṣṭaḥ pūjitassarvadevataiḥ||84||

अभ्यषिच्य च लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम्।
कृतकृत्यस्तदा रामो विज्वरः प्रमुमोद ह॥८५॥
abhyaṣicya ca laṅkāyāṁ rākṣasendraṁ vibhīṣaṇam|
kṛtakṛtyastadā rāmo vijvaraḥ pramumoda ha||85||

देवताभ्यो वरान्‌ प्राप्य समुत्थाप्य च वानरान्।
अयोध्यां प्रस्थितो रामः पुष्पकेण सुहृद्-वृतः॥८६॥
devatābhyo varān prāpya samutthāpya ca vānarān|
ayodhyāṁ prasthito rāmaḥ puṣpakeṇa suhṛd-vṛtaḥ||86||

भरद्वाजाश्रमं गत्वा रामस्सत्यपराक्रमः।
भरतस्यान्तिकं रामो हनूमन्तं व्यसर्जयत्॥८७॥
bharadvājāśramaṁ gatvā rāmassatyaparākramaḥ|
bharatasyāntikaṁ rāmo hanūmantaṁ vyasarjayat||87||

पुनराख्यायिकां जल्पन्‌ सुग्रीवसहितस्तदा।
पुष्पकं तत्‌ समारुह्य नन्दिग्रामं ययौ तदा॥८८॥
punarākhyāyikāṁ jalpan sugrīvasahitastadā|
puṣpakaṁ tat samāruhya nandigrāmaṁ yayau tadā||88||

नन्दिग्रामे जटां हित्वा भ्रातृभिः सहितोऽनघः।
रामः सीतामनुप्राप्य राज्यं पुनरवाप्तवान्॥८९॥
nandigrāme jaṭāṁ hitvā bhrātṛbhiḥ sahito’naghaḥ|
rāmaḥ sītāmanuprāpya rājyaṁ punaravāptavān||89||

प्रहृष्टमुदितो लोकस्तुष्टः पुष्टः सुधार्मिकः।
निरामयो ह्यरोगश्च दुर्भिक्षभयवर्जितः॥९०॥
prahṛṣṭamudito lokastuṣṭaḥ puṣṭaḥ sudhārmikaḥ|
nirāmayo hyarogaśca durbhikṣabhayavarjitaḥ||90||

न पुत्रमरणं केचिद्‌ द्रक्ष्यन्ति पुरुषाः क्वचित्।
नार्यश्चाविधवा नित्यं भविष्यन्ति पतिव्रताः॥९१॥
na putramaraṇaṁ kecid drakṣyanti puruṣāḥ kvacit|
nāryaścāvidhavā nityaṁ bhaviṣyanti pativratāḥ||91||

न चाग्निजं भयं किञ्चित्‌ नाप्सु मज्जन्ति जन्तवः।
न वातजं भयं किञ्चित्‌ नापि ज्वरकृतं तथा॥९२॥
na cāgnijaṁ bhayaṁ kiñcit nāpsu majjanti jantavaḥ|
na vātajaṁ bhayaṁ kiñcit nāpi jvarakṛtaṁ tathā||92||

न चापि क्षुद्भयं तत्र न तस्करभयं तथा।
नगराणि च राष्ट्राणि धनधान्ययुतानि च॥९३॥
na cāpi kṣudbhayaṁ tatra na taskarabhayaṁ tathā|
nagarāṇi ca rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni ca||93||

नित्यं प्रमुदितास्सर्वे यथा कृतयुगे तथा।
अश्वमेधशतैरिष्ट्वा तथा बहुसुवर्णकैः॥९४॥
nityaṁ pramuditāssarve yathā kṛtayuge tathā|
aśvamedhaśatairiṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ||94||

गवां कोट्ययुतं दत्त्वा विद्वद्भ्यो विधिपूर्वकम्।
असङ्ख्येयं धनं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो महायशाः॥९५॥
gavāṁ koṭyayutaṁ dattvā vidvadbhyo vidhipūrvakam|
asaṅkhyeyaṁ dhanaṁ dattvā brāhmaṇebhyo mahāyaśāḥ||95||

राजवंशान्‌ शतगुणान्‌ स्थापयिष्यति राघवः।
चातुर्वर्ण्यं च लोकेऽस्मिन्‌ स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यति॥९६॥
rājavaṁśān śataguṇān sthāpayiṣyati rāghavaḥ|
cāturvarṇyaṁ ca loke’smin sve sve dharme niyokṣyati||96||

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च।
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं गमिष्यति॥९७॥
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca|
rāmo rājyamupāsitvā brahmalokaṁ gamiṣyati||97||

इदं पवित्रं पापघ्नं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम्।
यः पठेद्रामचरितं सर्वपापैः प्रमुच्यते॥९८॥
idaṁ pavitraṁ pāpaghnaṁ puṇyaṁ vedaiśca sammitam|
yaḥ paṭhedrāmacaritaṁ sarvapāpaiḥ pramucyate||98||

एतदाख्यानमायुष्यं पठन्‌ रामायणं नरः।
सपुत्रपौत्रः सगणः प्रेत्य स्वर्गे महीयते॥९९॥
etadākhyānamāyuṣyaṁ paṭhan rāmāyaṇaṁ naraḥ|
saputrapautraḥ sagaṇaḥ pretya svarge mahīyate||99||

पठन्‌ द्विजो वागृषभत्वमीयात्
स्यात्‌ क्षत्रियो भूमिपतित्वमीयात्।
वणिग्जनः पण्यफलत्वमीयात्
जनश्च शूद्रोऽपि महत्त्वमीयात्॥१००॥
paṭhan dvijo vāgṛṣabhatvamīyāt
syāt kṣatriyo bhūmipatitvamīyāt|
vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvamīyāt
janaśca śūdro’pi mahattvamīyāt||100||

॥इति श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे आदिकाव्ये बालकाण्डे प्रथमः सर्गः॥।
||iti śrīmadvālmīkirāmāyaṇe ādikāvye bālakāṇḍe prathamaḥ sargaḥ|||

रकारादीनि नामानि

रकारादीनि नामानि रामत्रस्तस्य रावण।
रत्नानि च रथाश्चैव त्रासं सञ्जनयन्ति मे॥४-३९-१८॥
—श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे अरण्यकाण्डे ३९-१८
rakārādīni nāmāni rāmatrastasya rāvaṇa |
ratnāni ca rathāścaiva trāsaṁ sañjanayanti me ||4-39-18||
—śrīmadvālmīkirāmāyaṇe araṇyakāṇḍe 39-18
“Oh, Rāvaṇa, appalled of Rāma the names starting with the alphabet ‘ra‘ like ratnas, rathas, viz., gemstones, chariots are appalling to me, including your name, that starts with a ‘ra.'” [4-39-18]

कुर्वीत बुधसोमयोः

अक्षौरेऽपि च नक्षत्रे कुर्वीत बुधसोमयोः।
युक्तेऽपि तिथिनक्षत्रे न कुर्याच्छनिभौमयोः॥
akṣaure’pi ca nakṣatre kurvīta budhasomayoḥ|
yukte’pi tithinakṣatre na kuryācchanibhaumayoḥ||
Even if the stars are not right for performing kṣaura (shaving/~hair-cut), one could perform on a Monday/Wednesday.
Even if the stars are suitable, never should kṣaura be performed on a Saturday or Tuesday

%d bloggers like this: